Η θέση μας για το πιλοτικό πρόγραμμα προσχολικής αγωγής σε νηπιαγωγεία που λειτουργούν σε αμιγώς μειονοτικούς οικισμούς της Θράκης
Με ανακοίνωσή του το Υπουργείο Παιδείας ενημέρωσε ότι το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής αναλαμβάνει την υλοποίηση πιλοτικού προγράμματος προσχολικής αγωγής σε νηπιαγωγεία που λειτουργούν σε αμιγώς μειονοτικούς οικισμούς της Θράκης.
Η πολιτική αυτή παρέμβαση προβλέπει τη χρήση της μητρικής γλώσσας, ως γλώσσας στήριξης, μέσαστα συγκεκριμένα Νηπιαγωγεία, η οποία θα υπάρχει με την ταυτόχρονη (σύγχρονη) παρουσία στην αίθουσα, πέρα από την/ον Νηπιαγωγό και ενός επιπλέον ατόμου που ονομάζεται συνεργάτης/τρια και θα είναι πτυχιούχος ΑΕΙ και μέλος της μουσουλμανικής μειονότητας.
Ο στόχος του προγράμματος είναι η αρμονική κοινωνικοποίηση των νηπίων στο θεσμό του νηπιαγωγείου, η αποτελεσματικότερη εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, η ισορροπημένη γλωσσική και κατά προέκταση γνωστική ανάπτυξη, αλλά και η καλύτερη προετοιμασία για επιτυχή επίδοση των παιδιών στις πρώτες τάξεις του δημοτικού σχολείου.
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί για το υπόλοιπο της σχολικής χρονιάς σε έξι νηπιαγωγεία της Θράκης (3 Ξάνθη και 3 Ροδόπη), ενώ την επόμενη σχολική χρονιά θα αναπτυχθεί σε 12 (Θράκη). Θα ακολουθήσει αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της πιλοτικής αυτής εφαρμογής και υποβολή προτάσεων στο Υπουργείο Παιδείας.
Η πράξη θα υλοποιηθεί από το ΙΕΠ και έχει συνολικό προϋπολογισμό 401.594, 84 ευρώ.
Τα ερωτήματα και οι παρατηρήσεις που προκύπτουν από την πρόταση είναι πολλά:
- · Ποια θεωρείται μητρική γλώσσα των μαθητών;
- · Ποια κοινωνική ή παιδαγωγική αναγκαιότητα επέβαλε την επιλογή αυτού του πιλοτικού μέτρου,αφού ούτε διαβούλευση έγινε, ούτε παρόμοιο αίτημα εκφράστηκε από την εκπαιδευτική κοινότητα ή από τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών των συγκεκριμένων περιοχών;
Αξίζει να σημειωθεί, ότι η ίδρυση αυτών των νηπιαγωγείων έγινε μετά από απαίτηση των γονέων του εκάστοτε οικισμού με πρωταρχικό σκοπό την καλύτερη εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας.
Υπάρχουν καταγεγραμμένες εμπειρίες εκπαιδευτικών, ότιστο Δημοτικό Σχολείο υπάρχει σαφέστατη βελτίωση της Ελληνομάθειας των παιδιών σε σχέση με το παρελθόν, μετά την καθιέρωση της υποχρεωτικής φοίτησης των μαθητών στα δημόσια νηπιαγωγεία, από το 2010, ως απαραίτητη προϋπόθεση εγγραφής τους στο Δημοτικό Σχολείο.Άρα το επιχείρημα ότι η παρουσία του συνεργάτη του εκπαιδευτικού μέσα στην τάξη θα βοηθήσει στην Ελληνομάθεια των παιδιών δεν ισχύει, όπως δεν ισχύει και οποιαδήποτε αναφορά για προβλήματα περιθωριοποίησης μαθητών σε αυτά τα νηπιαγωγεία εξ αιτίας της γλώσσας.
Ακόμη βέβαια και να ίσχυε κάτι τέτοιο, ποια θα είναι στην περίπτωση αυτή η γλώσσα στήριξης π.χ. στις περιοχές που υπάρχουν Ρομά; Μήπως τα Τούρκικα τα οποία δεν γνωρίζουν ιδιαίτερα οι Ρομά οι οποίοι ομιλούν μία δική τους διάλεκτο και η οποία δεν είναι καταγεγραμμένη ως γραπτή γλώσσα;
- · Στις αναφορές του Υπουργείου, αναφέρθηκε ο όρος «προσθετική διγλωσσία» που σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία αφορά τη γνωστική επάρκεια των παιδιών, στην άνετη χρήση δύο γλωσσών προφορικά και γραπτά, σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα όπου η μητρική γλώσσα χρησιμοποιείται ως γλώσσα υποστήριξης της επίσημης γλώσσας του κάθε κράτους. Στη δική μας περίπτωση τι ακριβώς και πώς θα εφαρμοστεί;
- · Ποια ακριβώς θα είναι η σχέση μεταξύ του εκπαιδευτικού και του «μεταφραστή»;Πρέπει να ξεκαθαρισθεί ότι δεν μιλάμε περί συνδιδασκαλίας άρα ο/η νηπιαγωγός καθορίζει τι γίνεται μέσα κι έξω από την τάξη. Αυτό σημαίνει ότι ο/η νηπιαγωγός αποφασίζει αν και πότε θα χρειαστεί τις υπηρεσίες του «μεταφραστή» εντός ή εκτός τάξης. Επίσης, σε καμία περίπτωση δεν πρέπει η υπηρεσία του «μεταφραστή» να εμφανιστεί μελλοντικά ως εκπαιδευτική προϋπηρεσία η οποία θα ληφθεί υπόψη σε οποιαδήποτε διαδικασία πρόσληψης εκπαιδευτικών.
- · Το «μάθημα» της γλώσσας στο νηπιαγωγείο δεν έχει τη συμβατική μορφή διδασκαλίας που εφαρμόζεται στο δημοτικό σχολείο. Βασική ευθύνη της νηπιαγωγού είναι η δημιουργία και παροχή ενός πλούσιου επικοινωνιακά μαθησιακού περιβάλλοντος, το οποίο θα εμπεριέχει αναπτυξιακά κατάλληλες δραστηριότητες που θα έχουν νόημα για τα ίδια τα παιδιά και θα τα εμπλέκουν σε μία διαδικασία ενεργής σκέψης, δημιουργίας και έκφρασης,κάτι που σημαίνει ότι το πρόγραμμα ενός Νηπιαγωγείου δεν προσφέρεται για δύο γλώσσες ούτε ανάγεται σε μελλοντικές υποχρεώσεις και πιθανούς σχεδιασμούς της πολιτείας που αφορούν τα αιτήματα της ηγεσίας της μειονότητας για δίγλωσσα νηπιαγωγεία. Με το μέτρο αυτό γίνεται μια λανθασμένη αρχή που θα οδηγήσει σε άλλες «συζητήσεις» που δεν έχουν θέση στην εκπαιδευτική διαδικασία των Νηπιαγωγείων.
- · Πέρα από το ερώτημα ποια είναι η επίσημη γλώσσα (στήριξης) στην ορεινή περιοχή ή στις περιοχές των Ρομά τι θα γίνει αλήθεια και στα υπόλοιπα νηπιαγωγεία όλης της Θράκης στα οποία, σε πάρα πολλά, φοιτούν – μεικτά - παιδιά από την πλειονότητα και τη μειονότητα; Γιατί μελλοντικά να μην τεθεί και για αυτά τα νηπιαγωγεία παρόμοιο αίτημα; Μήπως εκεί δε φοιτούν παιδιά (από τη μειονότητα) τα οποία θα έχουν παρόμοια «ανάγκη» από την περίφημη γλώσσα στήριξης; Μήπως γίνεται μία πρώτη αρχή και στο μέλλον το μέτρο αυτό θα επεκταθεί τη στιγμή μάλιστα που θα υπάρχει και το σχετικό προηγούμενο;
- · Το αίτημα για «δίγλωσσα νηπιαγωγεία» και όχι για γλώσσα στήριξης διατυπώθηκε κατά καιρούς μόνο από βουλευτές της μειονότητας και δεν υπαγορεύτηκε από καμιά εκπαιδευτική ή πραγματική ανάγκη.
- · Η ανακοίνωση και μόνο του Υπουργείου έχει προκαλέσει αναστάτωση και προβληματισμό σε όλη την τοπική κοινωνία και έχουν καταγραφεί έντονες αντιπαραθέσεις και ανάμεσα σε πολίτες της πλειονότητας, αλλά και ανάμεσα σε πολίτες της μειονότητας, γεγονός που αποσυντονίζει το ήδη κλονισμένο κλίμα της ενότητας του λαού μας ο οποίος βιώνει τις παρατεταμένες συνέπειες της κρίσης και το μόνο που δε χρειάζεται τώρα είναι τα επιπλέον προβλήματα.
Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, προσεγγίζει και αυτό το θέμα με σοβαρότητα και υπευθυνότητα. Προτείνει:
Να προηγηθεί επιστημονική έρευνα για την αναγκαιότητα του μέτρου αυτού (όπως και άλλων παρόμοιων) της οποίας τα αποτελέσματα θα συζητηθούν δημόσια, θα εκφραστούν όλες οι απόψεις και οι εκπαιδευτικές ανάγκες και στη συνέχεια να αναληφθούν όλες οι σχετικές πρωτοβουλίες με όρους μόνο εκπαιδευτικούς και κοινωνιολογικούς και όχι κομματικούς. Η εκπαίδευση πρέπει να μένει έξω από εθνικιστικές αντιπαραθέσεις ή επιδιώξεις. Μόνο κριτήριο πρέπει να είναι το μέλλον των παιδιών. Για αυτό οφείλουμε να αγωνιζόμαστε όλοι!
Δημοκρατική Συνεργασία
Εκπαιδευτικών Π.Ε.